Phân phối ủy quyền bởi Tuấn Hưng Phát

Van hơi và van an toàn Hàn Quốc YNV tại Việt Nam

Kiến thức van an toàn

Van an toàn máy nén khí: cách chọn áp xả và lắp đặt đúng

Van an toàn máy nén khí là lớp bảo vệ cơ khí cuối cùng khi áp suất trong bình hoặc đường ống vượt mức cho phép. Bài viết hướng dẫn vị trí lắp, cách chọn áp xả, lắp ống xả, nguyên nhân van xì và gợi ý model YNV dùng cho khí nén.

Biên tập YNV Việt NamCập nhật 21/11/202610 phút đọc

Ảnh minh họa van an toàn hệ thống khí nén, kỹ thuật viên kiểm tra van nối bích

Van an toàn máy nén khí là van tự mở để xả bớt khí khi áp suất trong bình tích khí hoặc đường ống vượt mức cài đặt, nhờ đó tránh nổ bình và hỏng thiết bị. Áp xả thường cài cao hơn áp làm việc tối đa một khoảng dự phòng, nhưng không được vượt áp suất thiết kế ghi trên nhãn bình. Bài này trình bày vị trí lắp, cách chọn áp xả, cách lắp ống xả và cách xử lý khi van bị xì.

Vì sao máy nén khí và bình tích khí cần van an toàn

Máy nén khí liên tục đưa khí vào bình chứa. Nếu công tắc áp suất, van xả tải hoặc bộ điều khiển hỏng, áp trong bình tiếp tục tăng. Van an toàn là lớp bảo vệ cơ khí cuối cùng, hoạt động không cần điện hay tín hiệu điều khiển.

Một số tình huống thực tế dẫn đến quá áp:

  • Công tắc áp suất hoặc cảm biến ngắt máy bị kẹt, bị lệch cài đặt.
  • Van xả tải hoặc van điều tiết hút không làm việc đúng.
  • Van chặn trên đường ra bị đóng nhầm khi máy vẫn chạy.
  • Van giảm áp phía trước thiết bị hỏng, để áp cao đi vào nhánh áp thấp (xem thêm nhóm van giảm áp).

Các vị trí lắp van an toàn trong hệ thống khí nén

Van an toàn bảo vệ bình đặt trên bình hoặc trên đoạn ống ngắn sát bình, ở phía không có van chặn nằm giữa. Mỗi vị trí bảo vệ một đối tượng khác nhau nên áp xả và lưu lượng xả cũng khác nhau.

Vị trí Bảo vệ gì Lưu ý chọn và cài
Đầu nén, sau cấp nén Đầu nén và các chi tiết ngay sau nó Thường do hãng máy nén lắp theo thiết kế của máy; không tự đổi áp xả.
Bình tích khí Thân bình chịu áp Cài theo áp suất thiết kế của bình; lưu lượng xả phải đủ cho lưu lượng tối đa máy nén cấp vào.
Nhánh sau van giảm áp Thiết bị và đường ống áp thấp phía sau Cài theo áp làm việc cho phép của nhánh đó, thấp hơn áp nhánh chính.
Bình chứa phụ, thiết bị áp lực nối vào đường ống Từng thiết bị có nhãn áp riêng Mỗi thiết bị có áp thiết kế riêng thì cần van an toàn riêng.

Đây cũng là điểm khác giữa van an toàn bình tích khí và van trên đầu nén: van trên bình bảo vệ vỏ bình theo áp thiết kế của bình, còn van trên đầu nén bảo vệ chính máy nén. Hai van không thay thế cho nhau.

Van an toàn YNV lắp cho hệ khí nén
Ảnh thực tế: van an toàn YNV

Cách chọn: áp suất xả, lưu lượng, kích thước ren/mặt bích

Chọn van theo thứ tự sau để không bỏ sót thông số:

  1. Áp suất thiết kế và áp làm việc tối đa: đọc trên nhãn bình và hồ sơ máy nén.
  2. Áp xả: đặt cao hơn áp ngắt (cut-out) của máy nén một khoảng dự phòng và không vượt áp thiết kế của bình. Cài sát áp làm việc là nguyên nhân thường gặp khiến van xì.
  3. Lưu lượng xả: van phải xả được toàn bộ lưu lượng tối đa máy nén khi các bảo vệ khác đều hỏng. Nhiều máy chạy song song vào một bình thì cộng lưu lượng.
  4. Kích thước và kiểu nối: van ren phù hợp bình và đường ống nhỏ; van mặt bích phù hợp cổng lớn.
  5. Môi chất và nhiệt độ: khí nén thường lẫn hơi dầu, nước ngưng, nên cần vật liệu và bộ phận trong chịu được.

Bảng dưới là các model YNV có khí nén trong môi chất theo dữ liệu kỹ thuật:

Model Áp cài đặt Nhiệt độ DN Kiểu nối Ghi chú
LSV-1S 0,05~1,0 MPa Tối đa 220˚C DN15–50 Ren PT Kiểu nâng thấp; thân và nắp đồng thanh đúc; có tay giật.
HSV-3S/4S 0,05~3,0 MPa Tối đa 220˚C DN15–50 Ren PT Kiểu nâng cao; thân thép không gỉ; có tay giật cho hơi nước và không khí.
FSV-1F 0,05~1,0 MPa Tối đa 220˚C DN15–200 Mặt bích JIS (ANSI, DIN theo yêu cầu) Thân và nắp gang cầu, trim thép không gỉ.
FSV-2F 0,05~2,0 MPa Tối đa 250˚C DN15–300 Mặt bích JIS (ANSI, DIN theo yêu cầu) Thân và nắp thép đúc hoặc thép không gỉ.
FSV-3F 2,0~3,0 MPa Tối đa 250˚C DN15–150 Mặt bích JIS (ANSI, DIN theo yêu cầu) Dành cho dải áp cao hơn FSV-2F.

Về cỡ van, van an toàn DN25 nằm trong dải DN15–50 của LSV-1S và HSV-3S/4S. Cỡ DN cần chọn còn phụ thuộc lưu lượng xả yêu cầu, nên hãy gửi công suất máy nén và áp thiết kế để kỹ sư kiểm tra. Nếu cần van an toàn inox cho môi trường ẩm hoặc có nước ngưng, HSV-3S/4S có thân thép không gỉ theo bảng thông số. Với áp cài trên 3,0 MPa cho khí nén, trong dữ liệu hiện có chưa có model phù hợp, bạn cần gửi yêu cầu để được tư vấn riêng.

Van an toàn kiểu nâng cao YNV HSV-3S/4S
Van an toàn kiểu nâng cao YNV HSV-3S/4S (ảnh sản phẩm)

Cài đặt và niêm phong áp suất xả

Áp xả của van an toàn máy nén khí cần được cài và thử trên bàn thử có đồng hồ chuẩn, sau đó niêm phong. Không nên chỉnh lò xo tại hiện trường để “cho hết xì”, vì đó là cách làm van xả sai áp.

  • Ghi rõ áp cài đặt, ngày cài và đơn vị cài trong hồ sơ thiết bị.
  • Kiểm tra niêm phong còn nguyên khi bảo trì; niêm phong bị phá nghĩa là phải thử lại.
  • Khi đổi áp làm việc của hệ thống, phải đánh giá lại áp xả thay vì chỉ vặn lò xo.
  • Van đã thay lò xo hoặc sửa đế van cần thử lại áp xả trước khi đưa vào sử dụng.

Hướng dẫn lắp đặt và ống xả an toàn

Lắp đúng vị trí quan trọng không kém chọn đúng áp. Các điểm cần kiểm tra khi lắp:

  • Lắp van thẳng đứng, nắp lò xo hướng lên, trừ khi hồ sơ van cho phép tư thế khác.
  • Lắp sát bình, ống nối ngắn và có đường kính không nhỏ hơn cửa vào van để tránh sụt áp làm van rung giật.
  • Không đặt van chặn giữa bình và van an toàn. Nếu quy trình bắt buộc có van chặn thì phải có khóa liên động theo thiết kế được duyệt.
  • Ống xả có đường kính không nhỏ hơn cửa ra, ngắn, ít co cút để không tạo áp ngược làm van xả muộn.
  • Hướng ống xả ra vị trí an toàn, xa lối đi và không chĩa vào người hay thiết bị; có biện pháp thoát nước ngưng, không để đọng nước trong ống xả.
  • Vệ sinh đường ống trước khi lắp để cặn hàn, vảy gỉ không rơi vào đế van; dùng vật liệu làm kín ren phù hợp và siết đúng lực, tránh siết lệch gây ứng suất lên thân van.
Ảnh minh họa van an toàn và ống xả an toàn cho máy nén khí
Ảnh minh họa: Quan sát đường ống xả của van an toàn, nhấn vào vị trí lắp đặt và hướng xả an toàn trên hệ thống khí nén.

Nguyên nhân van xì, không xả, xả muộn

Van an toàn máy nén khí bị xì liên tục thường do áp làm việc quá sát áp cài, đế van bẩn hoặc lò xo mỏi. Bảng sau giúp khoanh vùng nhanh ở xưởng sản xuất:

Hiện tượng Nguyên nhân thường gặp Hướng xử lý
Xì liên tục khi máy chạy bình thường Áp cài quá gần áp ngắt của máy nén; áp ngắt của máy bị lệch cao Kiểm tra lại công tắc áp suất và độ chênh giữa áp ngắt với áp cài của van.
Xì sau một lần xả Cặn, dầu, nước ngưng kẹt ở đế; đế bị trầy Dùng tay giật xả thử nếu van có; nếu vẫn xì thì tháo kiểm tra, mài hoặc thay.
Không xả khi quá áp Đĩa kẹt do gỉ, cặn; cửa vào bị nghẹt; lò xo bị chỉnh quá chặt Ngừng hệ thống, thay hoặc sửa van và thử lại áp xả. Không tiếp tục vận hành.
Xả muộn, áp lên cao hơn mức cài Lò xo mỏi, sai lệch cài đặt, ống xả gây áp ngược Thử lại trên bàn thử; rút ngắn, mở rộng ống xả.
Van rung giật khi xả Ống vào quá nhỏ hoặc quá dài; lưu lượng xả quá lớn so với cỡ van Kiểm tra lại đường kính ống vào và cỡ van theo lưu lượng.
Van an toàn YNV dùng trong hệ thống khí nén
Ảnh thực tế: van an toàn YNV

Kiểm tra, bảo trì và chu kỳ thay thế

Van an toàn là thiết bị ít khi làm việc nên dễ bị bỏ quên, trong khi gỉ và cặn có thể làm van kẹt đúng lúc cần xả. Một số việc nên đưa vào kế hoạch bảo trì:

  • Kiểm tra bằng mắt định kỳ: rò rỉ, gỉ, niêm phong, ống xả có bị nghẹt hoặc đọng nước.
  • Với van có tay giật, thử giật xả theo hướng dẫn của nhà sản xuất khi hệ đang có áp.
  • Xả nước ngưng ở đáy bình đều đặn để giảm gỉ lan sang van.
  • Thay van hoặc sửa chữa khi xì không khắc phục được; sau sửa chữa phải thử lại áp xả.

Chu kỳ kiểm định và thay thế cần theo quy định hiện hành và yêu cầu của đơn vị kiểm định. Chi tiết quy trình và hồ sơ có trong bài kiểm định van an toàn: quy trình, chu kỳ và hồ sơ cần chuẩn bị.

Lưu ý quy định an toàn bình chịu áp lực

Bình tích khí là thiết bị chịu áp lực, nên việc lắp van an toàn, cài đặt và kiểm định cần thực hiện theo quy định hiện hành và yêu cầu của đơn vị kiểm định. Hãy giữ nhãn bình, hồ sơ thử áp và biên bản cài đặt van cùng một bộ để xuất trình khi cần. Nếu thay đổi áp làm việc hoặc thêm máy nén vào cùng bình, cần đánh giá lại van an toàn trước khi vận hành.

Gợi ý model YNV và cách đặt hàng

Với hệ khí nén cỡ nhỏ, nối ren, dải áp đến 1,0 MPa, bạn có thể cân nhắc LSV-1S. Nếu cần áp cài đến 3,0 MPa và thân thép không gỉ, xem HSV-3S/4S. Với bình lớn, cổng mặt bích, chọn trong dòng FSV: FSV-1F, FSV-2F hoặc FSV-3F theo áp cài đặt. Toàn bộ danh mục nằm ở trang van an toàn.

Để chọn nhanh theo áp, môi chất và kiểu nối, dùng công cụ chọn van, hoặc gửi yêu cầu báo giá kèm áp thiết kế, áp làm việc tối đa, công suất máy nén và cỡ cổng bình. YNV Việt Nam là đơn vị phân phối ủy quyền (pháp nhân: Công ty Tuấn Hưng Phát), hàng có sẵn giao trong 2 giờ tại Hà Nội, hàng đặt từ Hàn Quốc 25–40 ngày, có đủ CO, CQ và bảo hành 12 tháng. Chi tiết xem tại chính sách giao hàng và bảo hành.

Câu hỏi thường gặp

Van an toàn máy nén khí đặt ở đâu và có tác dụng gì?

Van an toàn đặt trên bình tích khí hoặc đoạn ống ngắn sát bình, không có van chặn ở giữa. Máy nén khí còn có van trên đầu nén do hãng máy lắp. Tác dụng chung là tự xả khí khi áp vượt mức cài đặt, tránh nổ bình và hỏng thiết bị.

Cài áp xả của van an toàn máy nén khí bao nhiêu là hợp lý?

Áp xả nên cao hơn áp ngắt của máy nén một khoảng dự phòng, đồng thời không vượt áp suất thiết kế ghi trên nhãn bình. Cài quá sát áp làm việc khiến van xì liên tục, cài quá cao khiến bình không được bảo vệ. Hãy dựa vào nhãn bình và hồ sơ máy.

Van an toàn bình tích khí khác gì van an toàn trên đầu nén?

Van trên bình tích khí bảo vệ thân bình theo áp thiết kế của bình và phải xả được lưu lượng tối đa của máy nén. Van trên đầu nén bảo vệ đầu nén và các chi tiết ngay sau đó, thường do hãng máy lắp. Hai van có mục đích khác nhau nên không thay thế được nhau.

Van an toàn máy nén khí bị xì liên tục là do đâu?

Nguyên nhân hay gặp là áp cài quá gần áp làm việc, công tắc áp suất của máy lệch cao, đế van dính cặn dầu hoặc bị trầy, lò xo mỏi. Thử giật xả nếu van có tay giật, nếu vẫn xì thì tháo kiểm tra. Không vặn chặt lò xo để chặn xì.

Có nên lắp van chặn trước van an toàn trên bình khí nén không?

Không nên. Van chặn nằm giữa bình và van an toàn có thể bị đóng nhầm, khi đó bình mất bảo vệ. Chỉ chấp nhận khi thiết kế được duyệt có cơ chế khóa liên động. Ống nối cũng cần ngắn, đường kính không nhỏ hơn cửa vào van.