Phân phối ủy quyền bởi Tuấn Hưng Phát

Van hơi và van an toàn Hàn Quốc YNV tại Việt Nam

Kiến thức van an toàn

Kiểm định van an toàn: quy trình, chu kỳ và hồ sơ cần chuẩn bị

Kiểm định van an toàn là bước kiểm tra, chỉnh áp và thử xả để xác nhận van mở đúng mức cài đặt. Bài viết tóm tắt đối tượng phải kiểm định, quy trình từng bước, hồ sơ cần chuẩn bị và cách dự phòng van thay thế để không dừng sản xuất.

Biên tập YNV Việt NamCập nhật 21/11/20269 phút đọc

Kiểm định van an toàn trong phòng lò hơi, kỹ thuật viên kiểm tra van trên đường ống

Kiểm định van an toàn là việc kiểm tra, hiệu chỉnh áp suất mở và xác nhận van xả đúng mức cài đặt để bảo vệ thiết bị áp lực. Đơn vị sử dụng thiết bị (nhà máy, xưởng vận hành lò hơi, bình áp lực) có trách nhiệm đưa van đi kiểm định, còn việc kiểm định do tổ chức có thẩm quyền thực hiện theo quy định hiện hành. Chu kỳ cụ thể cần đối chiếu với quy định hiện hành và yêu cầu của đơn vị kiểm định mà nhà máy làm việc.

Kiểm định van an toàn là gì, vì sao bắt buộc

Van an toàn là thiết bị bảo vệ quá áp suất: khi áp suất vượt mức cài đặt, van mở để xả môi chất, khi áp suất giảm thì đóng lại. Lò xo bị mỏi, đế van mòn hoặc bám cặn có thể làm van mở sai áp suất hoặc không mở, nên phải kiểm tra định kỳ bằng thử nghiệm thực tế chứ không chỉ nhìn bằng mắt.

Việc kiểm định có hai mục đích: xác nhận van còn làm việc đúng áp suất cài đặt, và có hồ sơ chứng minh với cơ quan quản lý khi thiết bị áp lực được kiểm tra. Với bộ phận bảo trì, đây là mốc bắt buộc trong kế hoạch vận hành, không phải việc làm khi có thời gian.

Đối tượng thiết bị áp lực cần kiểm định van an toàn

Về nguyên tắc, mọi thiết bị áp lực có lắp van an toàn bảo vệ đều nằm trong phạm vi quan tâm. Trong nhà máy, các nhóm thường gặp gồm:

  • Lò hơi và hệ hơi bão hòa: van an toàn trên lò, bình tích hơi, bộ phân phối hơi.
  • Bình chứa khí nén, bình áp lực: van xả áp trên bình và đường khí.
  • Hệ khí gas, môi chất lạnh: van xả áp trên bình chứa và đường ống.
  • Hệ nước, dầu: van an toàn thủy lực và van xả áp trên đường nước, dầu nóng.
  • Hệ nước chữa cháy: van an toàn PCCC lắp trên đường ống có áp, kiểm tra theo yêu cầu của hệ và đơn vị kiểm tra.

Danh mục thiết bị bắt buộc kiểm định có thể thay đổi theo văn bản hiện hành. Bạn nên hỏi đơn vị kiểm định để xác nhận thiết bị nào thuộc diện, thay vì tự suy luận từ thông tin chung.

Chu kỳ kiểm định và các trường hợp kiểm định đột xuất

Chu kỳ kiểm định van an toàn thường gắn với kỳ kiểm định của chính thiết bị áp lực mà van bảo vệ. Chúng tôi không nêu một con số cố định cho mọi trường hợp, vì chu kỳ phụ thuộc loại thiết bị, môi chất và quy định hiện hành. Hãy lấy chu kỳ từ biên bản kiểm định gần nhất hoặc hỏi trực tiếp đơn vị kiểm định.

Ngoài kỳ định kỳ, nên kiểm định lại khi:

  • Van vừa sửa chữa, thay lò xo, thay đế hoặc đĩa van.
  • Van xả nhiều lần do sự cố quá áp, hoặc có dấu hiệu rò rỉ khi áp suất chưa tới mức cài đặt.
  • Thay đổi áp suất làm việc của hệ, di dời hoặc lắp mới thiết bị.
  • Tem, chì niêm phong bị hỏng hoặc mất.

Quy trình kiểm định từng bước: kiểm tra ngoài, chỉnh áp, thử xả

Quy trình kiểm định van an toàn thường đi theo thứ tự sau; đơn vị kiểm định có thể điều chỉnh chi tiết theo loại van:

  1. Rà soát hồ sơ: đối chiếu thông số trên nhãn van với hồ sơ thiết bị, áp suất làm việc và áp suất cài đặt.
  2. Kiểm tra bên ngoài: tình trạng thân, nắp, mặt bích hoặc ren, tay giật, chì niêm phong, đường xả, vết ăn mòn, dấu hiệu rò rỉ.
  3. Kiểm tra lắp đặt: van lắp thẳng đứng, đường xả không bị bóp nghẹt, không có van chặn sai quy định giữa thiết bị và van.
  4. Chỉnh áp: thiết lập áp suất mở theo áp suất cài đặt đã duyệt, trên bàn thử hoặc tại thiết bị tùy phương án.
  5. Thử xả và thử độ kín: quan sát van mở đúng áp suất, xả ổn định, đóng lại và không rò sau khi đóng.
  6. Niêm phong và lập biên bản: kẹp chì, dán tem, ghi kết quả vào biên bản.
Cận cảnh kiểm định van an toàn: chỉnh áp, chuẩn bị thử xả trên kết nối đường ống
Ảnh minh họa: Cận cảnh quy trình kiểm định van an toàn với thao tác chỉnh áp và chuẩn bị thử xả.

Lưu ý cho van niêm phong: FSV-1S(L) có kết cấu niêm phong, không thể tự ý chỉnh áp suất, nên mọi thay đổi áp suất cài đặt phải đi qua đơn vị có thẩm quyền chứ không chỉnh tại hiện trường. Điều này giúp giữ nguyên áp suất đã kiểm định, nhưng bộ phận bảo trì phải khai báo đúng áp suất cần đặt ngay từ khi đặt hàng.

Hồ sơ, chứng chỉ, tem kiểm định cần chuẩn bị

Hồ sơ đủ ngay từ đầu giúp buổi kiểm định không bị dừng giữa chừng. Danh sách thường cần:

  • Chứng từ nguồn gốc van: CO, CQ, thông số kỹ thuật do nhà cung cấp cấp kèm đơn hàng.
  • Thông số thiết bị được bảo vệ: áp suất thiết kế, áp suất làm việc, môi chất, nhiệt độ.
  • Biên bản kiểm định lần trước và tem, chì niêm phong hiện có.
  • Nhật ký vận hành van: các lần xả, sửa chữa, thay phụ tùng.
  • Sơ đồ đường ống nơi lắp van, vị trí đường xả.
  • Giấy tờ pháp lý của thiết bị áp lực theo yêu cầu của đơn vị kiểm định.
Van an toàn YNV DN20, đồng, nối ren
Ảnh thực tế: van an toàn YNV

Tại bộ phận mua hàng, hãy yêu cầu đủ CO, CQ khi nhận van mới và lưu cùng hồ sơ thiết bị. YNV Việt Nam cấp đủ CO, CQ cho hàng giao, bạn có thể xem thêm tại chính sách giao hàng và bảo hành.

Lỗi thường gặp khiến van không đạt

Van không đạt thường rơi vào các nguyên nhân sau, kèm cách xử lý:

Biểu hiện Nguyên nhân thường gặp Hướng xử lý
Mở sai áp suất cài đặt Lò xo mỏi, chỉnh áp sai, cặn bám Vệ sinh, hiệu chỉnh lại; thay lò xo nếu cần rồi kiểm định lại
Rò rỉ sau khi đóng Đĩa hoặc đế van mòn, có tạp chất Mài, thay đĩa đế hoặc thay van
Kẹt, không mở Ăn mòn, cặn, đóng cứng lâu ngày Tháo kiểm tra; thay van nếu hư hỏng
Mất chì, hỏng tem Tự ý can thiệp hoặc va chạm Báo đơn vị kiểm định để kiểm tra và niêm phong lại
Lắp sai vị trí hoặc đường xả bị bóp Thi công không đúng Sửa lại lắp đặt trước khi kiểm định

Van không đạt không được tiếp tục dùng bảo vệ thiết bị. Cách an toàn là tháo ra, thay bằng van đã kiểm định rồi mới xử lý van cũ. Nếu van hỏng do lỗi kỹ thuật của nhà sản xuất, YNV Việt Nam áp dụng đổi trả theo chính sách đã công bố.

Kinh nghiệm lập kế hoạch và dự phòng van thay thế

Khó khăn lớn nhất của bộ phận bảo trì là van đi kiểm định thì thiết bị vẫn phải được bảo vệ. Các bước nên làm:

  1. Lập bảng theo dõi từng van: mã, vị trí, áp suất cài đặt, ngày kiểm định gần nhất, ngày đến hạn tiếp theo.
  2. Đặt lịch với đơn vị kiểm định sớm trước ngày đến hạn, gom nhiều van vào cùng đợt.
  3. Giữ van dự phòng cùng model, cùng áp suất cài đặt, đã có hồ sơ; tháo van cũ và lắp van dự phòng khi dừng máy.
  4. Đối chiếu thời gian đặt hàng: hàng có sẵn tại Hà Nội giao trong 2 giờ, các tỉnh gửi ngay qua đơn vị vận chuyển; hàng đặt từ Hàn Quốc mất 25–40 ngày, nên chốt sớm.
Van an toàn cho hệ thống lò hơi YNV FSV-1S(L)
Van an toàn cho hệ thống lò hơi YNV FSV-1S(L) (ảnh sản phẩm)

Bảng dưới giúp bộ phận mua hàng chọn nhanh model dự phòng theo môi chất và áp suất. Số liệu lấy theo thông số của từng model; cần xác nhận lại với điều kiện vận hành thực tế trước khi đặt.

Môi chất, thiết bị Model tham khảo Thông số chính
Hơi nước bão hòa, lò hơi nhỏ, nối ren FSV-1S(L) 5~10 kgf/cm²g, tối đa 220˚C, DN20–50
Hơi, khí nén, nước, dầu, nối bích FSV-1F 0,05~1,0 MPa, tối đa 220˚C, DN15–200
Hơi, khí nén, nước, dầu, nối bích FSV-2F 0,05~2,0 MPa, tối đa 250˚C, DN15–300
Hơi, khí nén, nước, dầu, nối ren HSV-3S/4S 0,05~3,0 MPa, tối đa 220˚C, DN15–50
Khí gas, nối bích GSV-2F/3F 0,2~3,0 MPa, -196~250˚C
Môi chất lạnh áp suất cao HSV-3S1 0,05~3,3 MPa, tối đa 100˚C, DN15

Với hệ nước và dầu (van an toàn thủy lực, hệ nước PCCC), HSV-3S/4S và FSV-1F có môi chất nước, dầu trong thông số. Việc áp dụng cho từng hệ cụ thể cần đối chiếu với yêu cầu thiết kế và đơn vị kiểm tra, vì chúng tôi không khẳng định các model này được chứng nhận riêng cho hệ PCCC hay thủy lực.

Gợi ý chọn van dự phòng và mua hàng

Khi cần van thay thế, hãy chuẩn bị áp suất cài đặt, môi chất, nhiệt độ, kiểu nối và cỡ DN. Nếu còn phân vân giữa van an toàn áp suất dạng ren và dạng bích, dùng công cụ chọn van theo điều kiện vận hành hoặc xem toàn bộ dòng van an toàn YNV. Với hệ khí gas áp suất đến 3,0 MPa, tham khảo thêm BGSV-2F/3F (tối đa 400˚C, nối bích). Về mua hàng, YNV Việt Nam là đơn vị phân phối ủy quyền (pháp nhân: Công ty Tuấn Hưng Phát), có bảo hành 12 tháng và miễn phí vận chuyển nội thành Hà Nội.

Gửi điều kiện vận hành tại trang báo giá, kỹ sư của YNV Việt Nam sẽ đối chiếu model phù hợp và thời gian giao hàng để bạn kịp lịch kiểm định.

Câu hỏi thường gặp

Kiểm định van an toàn là gì và ai phải thực hiện?

Đây là thủ tục kiểm tra, chỉnh áp và thử xả để xác nhận van mở đúng áp suất cài đặt. Đơn vị sử dụng thiết bị áp lực phải chủ động đưa van đi kiểm định, còn người thực hiện là tổ chức kiểm định có thẩm quyền theo quy định hiện hành.

Chu kỳ kiểm định van an toàn là bao lâu?

Chu kỳ phụ thuộc loại thiết bị áp lực, môi chất và quy định hiện hành, nên không có một con số chung cho mọi van. Cách chắc chắn là xem ngày hiệu lực trên biên bản và tem kiểm định gần nhất, rồi xác nhận lại với đơn vị kiểm định để lên lịch.

Hồ sơ cần chuẩn bị khi kiểm định van an toàn gồm những gì?

Cần có CO, CQ và thông số của van, thông số thiết bị được bảo vệ, biên bản kiểm định lần trước, nhật ký vận hành và sơ đồ lắp đặt. Đơn vị kiểm định có thể yêu cầu thêm giấy tờ pháp lý của thiết bị, nên hỏi trước để tránh bị gián đoạn.

Van an toàn không đạt kiểm định thì xử lý ra sao?

Không tiếp tục dùng van đó để bảo vệ thiết bị. Tháo ra, thay bằng van dự phòng đã có hồ sơ, rồi tìm nguyên nhân như lò xo mỏi, đế mòn hoặc kẹt cặn để hiệu chỉnh, sửa hoặc thay mới. Van sau sửa phải được kiểm định lại và niêm phong.

Có nên dự trữ van thay thế khi đưa van đi kiểm định?

Nên, nhất là với thiết bị chạy liên tục như lò hơi. Van dự phòng cùng model và cùng áp suất cài đặt cho phép tháo van cũ đi kiểm định mà thiết bị vẫn được bảo vệ. Cần tính thời gian đặt hàng từ Hàn Quốc 25–40 ngày nếu hàng không có sẵn.